Τι είναι χοληστερίνηκαι η δράση της

Χοληστερίνη και καρδιά
ΘΕΟΔΩΡΑ Α. ΚΑΡΟΤΣΑΚΗ, Ειδικός Καρδιολόγος

Η χοληστερόλη ή χοληστερίνη ανήκει στην τάξη των χημικών ενώσεων, που είναι γνωστές ως λιπίδια ή λίπη. Είναι μια ουσία τόσο απαραίτητη για τον άνθρωπο, που ο οργανισμός μας φροντίζει να παράγει τα 2/3 και μόνο το 1/3 απορροφάται από τις τροφές που καταναλώνουμε. Έτσι λοιπόν η παθολογικά υψηλή στάθμη της χοληστερόλης προέρχεται από μη ελεγχόμενη παραγωγή από τον οργανισμό, που ενισχύεται όμως πολύ από την κακή διατροφή. Η χοληστερίνη είναι αδιάλυτη στο νερό. Για να κυκλοφορήσει και να φτάσει από το συκώτι που κυρίως παράγεται στον τόπο κατανάλωσης (κύτταρο) χρειάζεται ένα διαλυτό όχημα (την αποπρωτεΐνη β) που μαζί της ενωμένη γίνεται η LDL χοληστερίνη. Για να γυρίσει πίσω στο συκώτι για εξουδετέρωση ή απέκκριση με τη χολή, το ανάλογο σχήμα είναι η HDL χοληστερίνη. Αν η στάθμη της LDL είναι υψηλή, ή στάθμη της HDL είναι χαμηλή, τότε αρχίζει να μαζεύεται στο τοίχωμα των αρτηριών σχηματίζοντας αθηρωματικές πλάκες. Αυτές οι πλάκες μεγεθυνόμενες σταδιακά, στενεύουν τις αρτηρίες και ακόμη χειρότερα αν υποστούν μικροτραυματισμούς δημιουργείται θρόμβος ο οποίος μπορεί να φράξει την αρτηρία. Όταν αυτά συμβούν στις αρτηρίες της καρδιάς και του εγκεφάλου μπορεί να προκαλέσουν στηθαγχικά ενοχλήματα, έμφραγμα το μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Νεότερα δεδομένα

Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι με κατάλληλη αγωγή, η πιθανότητα να προκληθεί καρδιακή προσβολή πέφτει κατά 20% – 30% για κάθε 10% πτώση της χοληστερίνης. Τελευταία δεδομένα όσον αφορά την επίπτωση της αυξημένης χοληστερίνης είναι ότι κάθε δεκαετία με αυξημένους δείκτες χοληστερίνης αυξάνει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας κατά 4%. Η τελευταία μελέτη που ανακοινώθηκε σε έγκυρο ιατρικό περιοδικό, έδειξε ότι όσοι είχαν υψηλή χοληστερίνη επί 11-20 χρόνια είχαν κατά μέσο όρο 16,5% κίνδυνο καρδιοπάθειας, ενώ όσοι είχαν υψηλή χοληστερίνη επί 1-10 χρόνια είχαν μικρότερο (8,1%) κίνδυνο. Όσοι δεν είχαν ποτέ υψηλή χοληστερίνη είχαν κίνδυνο 4,4%.

Τιμές – στόχος

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων το αντικείμενο της θεραπείας είναι η μείωση της «κακής» LDL χοληστερίνης. Η έκταση όμως της μείωσης δεν είναι ίδια για όλους, απλά εξαρτάται από το μέγεθος του καρδιακού κινδύνου. Αυτό προσδιορίζεται από την παρουσία στεφανιαίας νόσου, από την κληρονομικότητα και από την παρουσία άλλων προδιαθεσικών παραγόντων για στεφανιαία νόσο ( υπέρταση,κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης, παχυσαρκία). Έτσι σήμερα αν υπάρχει ιστορικό στεφανιαίας νόσου, η επίτευξη τιμής LDL <70 mg/dl είναι ιδανική για τη μέγιστη δυνατή προστασία. Αν όμως υπάρχουν μόνο προδιαθεσικοί παράγοντες χωρίς νόσο τότε η ανάγκη για θεραπεία είναι χαμηλότερη και η τιμή στόχος για την LDL είναι από 100-160 mg/dl αναλόγως των αριθμών των παραγόντων.

Θεραπεία

Τα μέσα που έχουμε για τον έλεγχο της υπερχοληστεριναιμίας είναι φάρμακα και υιοθέτηση μη επιβαρυντικών διατροφικών συνηθειών. Ας ξεκινήσουμε με τις διατροφικές συνήθειες που είναι και λιγότερο δαπανηρές:

• Μειωμένη κατανάλωση ζωικού λίπους (κόκκινα κρέατα, τυριά, ιδίως κίτρινα)
• Αποφυγή πολυθερμιδικής δίαιτας και κεκορεσμένων λιπαρών (τηγανισμένο λάδι, μαργαρίνες) γιατί αυξάνουν την LDL.
• Αποφυγή φυτικών πολυακόρεστων λαδιών γιατί μειώνουν την HDL. Το αγνό μονοακόρεστο ελαιόλαδο δεν την μειώνει.
• Μικρή κατανάλωση κρέατος και συχνή διατροφή με όσπρια, ψάρια, πουλερικά, φρούτα και λαχανικά.
• Αύξηση της σωματικής δραστηριότητας καδιακοπή του καπνίσματος και μείωση σωματικού βάρους για αύξηση της HDL.

Όσον αφορά τα φαρμακευτικά μέσα διαθέτουμε τις εξής κατηγορίες.

Στατίνες: μειώνουν την παραγωγή LDL και είναι το πιο αποτελεσματικό μέσο για τη μείωση της LDL χοληστερόλης. Η δράση της φαίνεται να επιτυγχάνεται όχι μόνο από την υπολιπιδαιμική ιδιότητα αλλά και από ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση πάνω στην αθηρωματική πλάκα που αποτρέπει τις ρήξεις της που οδηγούν στο έμφραγμα. Παρενέργειες είναι γαστρεντερικές ενοχλήσεις, επιβάρυνση ηπατικής λειτουργίας και μυοπάθειες –μυαλγίες. Όλες αναστρέψιμες με τη διακοπή τους

Εζετιμίμπη: Μειώνει την απορρόφηση χοληστερίνης από το έντερο και δίνεται μαζί με στατίνη όταν δεν μπορούμε να φτάσουμε στο στόχο της LDL. Νικοτινικό οξύ: Είναι αποτελεσματικό φάρμακο, που μειώνει συγχρόνως LDL και τριγλυκερίδια, ενώ αυξάνει την HDL. Δυστυχώς οι ενοχλητικές παρενέργειες (αίσθημα έξαψης και κνησμού) περιορίζουν τη χρήση του.

Φιμπράτες: Ανήκουν στην παλαιότερη γενιά και σήμερα εκμεταλλευόμαστε τη δράση τους κυρίως στις σοβαρές υπερτριγλυκεριδαιμίες.

Ρητίνες: εμποδίζουν να απορροφηθεί η διαιτητική χοληστερίνη μειώνοντας έτσι την LDL. Είναι φάρμακα λιγότερο αποτελεσματικά και με περισσότερες παρενέργειες.

Συμπερασματικά: Η χοληστερίνη είναι ένας σιωπηρός δολοφόνος, η αντιμετώπιση της υπερχοληστεριναιμίας μειώνει την πιθανότητα καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Η φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη πρέπει όμως να συνοδεύεται από τροποποίηση των διατροφικών μας συνηθειών, αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, απώλεια περιττού βάρους και διακοπή καπνίσματος.